مجمع داووس ۲۰۲۶ جناب دبیرکل، رئیس انجمن علمای مسلمان، اقاي دکتر شيخ محمد العیسی, را برای ایراد سخنرانی پایانی بخش دینی و فکری برگزید:
اين جناب بزرگوار در جریان «نشست شام» ـ که هر ساله پژوهشگران برجسته، اندیشمندان و نمایندگان مراکز مطالعاتی در آن حضور مییابند ـ بر شماری از طرح های ابتکاری، برنامهها و تجربههای موفق در مسیر فعالیتهای سازمان همبستگی جهان اسلام در سراسر جهان تمرکز کرد.
ایشان نمونههای برجستهای را که آثار مثبت ملموسی داشتهاند، مرور کرد که از جمله آنها طرح ابتکاری سازمان همبستگی با عنوان «ساخت پلهای تفاهم و همکاری میان شرق و غرب»، بود که سازمان ملل متحد در مقر خود در نیویورک از آن استقبال و حمایت کرد، که در واقع نخستین ابتکار بینالمللی جامع با برنامههای اجرایی در راستای اصلاح مفاهیم اجتنابناپذیری برخورد و نزاع تمدنی بهشمار میرود؛ مفاهیمی که از مهمترین عوامل بروز رفتارهای نفرتمحور و پیامدهای خطرناک ناشی از آنها بودهاند.
ایشان هم چنین تأکید نمودند که اسلام ـ با آنکه در اصل عقیدهای توحیدی است ـ شریعتی جامع در چارچوبی اخلاقی است که انسان را موجودی گرامیداشتهشده و مسئول در برابر گفتار، کردار و همه انتخابهایش مینگرد، و یادآور شد که آموزههای آن عدالت را بیهیچ تمایزی مبتنی بر نژاد یا وابستگی دینی ، ارزشی بنیادین برای تضمین ثبات اجتماعی و پاسداری از کرامت و حقوق انسان میداند.
همچنین ایشان توضیح داد که «رحمت در ژرفای نگرش اسلامی بهعنوان ارزشی انسانی و محوری حضور دارد که شیوه تعامل با انسان و با تفاوتها را بهگونهای اخلاقی و متوازن جهت میدهد»، و با ذکر نمونهها تأکید کرد که اسلام به صلح و مدارا دعوت میکند، و آنها را نه استثنا بلکه اساس روابط سالم انسانی میداند و همزیستی را اصل میشمارد.
ایشان گفت: «از این منظر، اسلام با اصول انسانی مشترکی که جهان معاصر آنها را پذیرفته است، همانند منشور سازمان ملل متحد و قوانین، عرفها و اصول بینالمللی برخاسته از آن که بر پاسداشت کرامت انسانی، تنظیم روابط و تهذیب رفتار تمرکز دارند، همسو است؛ امری که اسلام آن را با اصل (تکمیل مکارم اخلاق) بیان کرده است».
این بزرگوار همچنین توضیح داد که سازمان همبستگی جهان اسلام برای پیوند دادن مذاهب مختلف اسلامی و تبیین نگاه تمدنی اسلام در تعامل با جهان متنوع از حیث دینی، قومی و فرهنگی تلاش کرده است، و افزون بر آن به شماری از مسائل مهم همچون خانواده، آموزش، محیط زیست، شهروندی و همزیستی نیز پرداخته است، که این امر از طریق «سند مکه مکرمه» که بیش از ۱۲۰۰ مفتی و دانشمند در مکه آن را تصویب کردند و سپس کشورهای سازمان همکاری اسلامی به تعداد ۵۷ کشور آن را به رسمیت شناختند، و نیز از طریق «سند ایجاد پل های میان مذاهب اسلامی» تحقق یافته است، بهگونهای که شمار زیادی از امامان مساجد در سراسر جهان بر محتوای این دو سند آموزش میبینند.
ایشان افزود که «سند مکه مکرمه» تأکید کرده است که مسلمانان جزئی فعال از این جهان در تعامل تمدنی آن هستند و برای تحقق خیر بشریت در پی ارتباط با همه اجزای آن میباشند، و اینکه اختلاف در عقاید، ادیان و مذاهب ضرورتی کیهانی است و انسانها در انسانیت برابرند و به یک اصل واحد تعلق دارند.
ایشان اشاره کردند که این سند بر اهمیت گفتوگوی تمدنی بهعنوان بهترین راه تفاهم در جهانی متنوع، شناخت مشترکات و عبور از موانع همزیستی تأکید کرده و بیگناهی ادیان و مذاهب را از خطاها یا جرایم پیروان آنها یا مدعیان انتساب به آنها یادآور شده و پیوند دادن دین با این خطاها یا جرایم را ناروا دانسته است.
ایشان در پایان بر اهمیت همبستگی جهانی میان همه نهادهای دوستدار صلح برای تقویت دوستی و همکاری میان ملتها و مردم، از طریق طرح های ابتکاری و برنامههای مشترک و مؤثر که بتوان آثار آنها را سنجید و بهصورت پایدار توسعه داد، تأکید کرد.
